sitemap | zoek
english | français | español
deutsch | русский
 

home > opinie > politiek > feminisme > bij gelijke geschiktheid

Feminisme

 

Bij gelijke geschiktheid

Mannen en vrouwen; Foto's van van Rosalind Barnett en Caryl RiversMannen en vrouwen; Foto's van van Rosalind Barnett en Caryl Rivers

Rosalind Barnett en Caryl Rivers

Net nu iedereen weet dat mannen van Mars komen en vrouwen van Venus, verschijnt er een boek dat het tegendeel betoogt. Mannen en vrouwen zijn gewoon hetzelfde. Of toch niet?

Sinds enige tijd is met de groeiende belangstelling voor biologie in de menswetenschappen ook weer een ruime plaats ingeruimd voor wat men het ‘natuurlijke’ verschil tussen de geslachten noemt. Dat heeft in de populaire psychologie geleid tot het idee dat vrouwen het liefst kinderen opvoeden en graag thuis zijn, routinewerk doen, emotioneel communiceren, en op menselijke schaal organiseren. Dat doen ze omdat ze daar goed in zijn en dat komt doordat hun gedrag in honderdduizenden jaren is gevormd. Net als dat van mannen, die juist liever in de buitenwereld op jacht gaan, rationeel communiceren en handiger zijn met klussen.

Natuur
De boodschap die uit dit biologische inzicht via bestsellers over het verschil tussen mannen en vrouwen populair werd is dat het een goede zaak is om onze natuur te kennen, omdat we dan ook beter begrijpen waarom er zoveel stress ontstaat als vrouwen koste wat kost kinderverzorging en huishouding met een carrière willen combineren. De maatschappij, heet het, legt vrouwen het idee op dat ze als huisvrouw en moeder niet volledig tot ontplooiing komen, dat ze onderdrukt worden, zichzelf benadelen en beperken. Mannen krijgen te horen dat ze zichzelf te kort doen als ze alleen maar in de buitenwereld leven. Uit onderzoek blijkt dan hoeveel frustratie en conflicten dat oplevert, en hoe opgelucht mensen zijn als ze de keuze maken die van nature bij hen past en waar ze zich het beste bij voelen.
Ook de communicatie tussen mannen en vrouwen zou gediend zijn met inzicht in de evolutiebiologie. Een bestseller als ‘Ik begrijp niet wat je zegt’ van Deborah Tannen uit 1990 heeft als hoofdgedachte dat mannen en vrouwen er totaal verschillende manieren van denken en spreken op nahouden met als gevolg misverstanden, conflicten en stress. Als je weet en accepteert dat het verschil er is, kun je de ander beter begrijpen en tegemoet treden, zo is de gedachte.
Kortom, inzicht in onze natuur kan onze relaties verbeteren, ons huwelijk redden, de opvoeding van kinderen leuker maken, onze stress verminderen en onze happiness vergroten. En dat blijkt allemaal uit onderzoek, zoals alle rechtgeaarde Amerikaanse hoe-maak-je-van-je-leven-een-succes boeken op onderzoek berusten.

Kritiek
Kennelijk is toch niet iedereen van de biologische boodschap gelukkig geworden. In het dit jaar verschenen Bij gelijke geschiktheid, waarom mannen en vrouwen hetzelfde zijn, vegen Rosalind Barnett en Caryl Rivers de vloer aan met schrijvers als John Gray, wiens boek Mannen komen van Mars en vrouwen van Venus een wereldwijde bestseller werd. Het idee dat de natuurlijke verschillen tussen mannen en vrouwen van wezenlijke betekenis zouden zijn, noemen ze ‘super-darwinisme’ en ze breken stuk voor stuk alle argumenten en bewijzen van hun tegenstanders tot de grond toe af.
Waarom werken veel meer vrouwen in ondergeschikte en dienstverlenende beroepen en maken mannen carrière? Waarom zorgen mannen minder voor de kinderen? Waarom vallen mannen vrouwen in de rede?
Niet, zeggen Barnett en Rivers, omdat ze seksueel van elkaar verschillen, maar omdat ze zo opgevoed worden en de mannen in de samenleving de rollen op die manier verdelen. Het gaat niet om geslacht maar om macht. Zouden de stafleden van het Witte Huis mevrouw Condoleezza Rice, de huidige minister van Buitenlandse Zaken, ook in de rede vallen? Geen sprake van! En waarom niet? Omdat zij hoger geplaatst is. Daar draait het om!
Mannen en vrouwen, zeggen de schrijfsters, zijn in wezen hetzelfde. Ze hebben dezelfde gevoelens, gedachten, verlangens, capaciteiten. Als die maar ontwikkeld worden. Mannen kunnen ook zorgen en vrouwen kunnen ook olie verversen.
Leren meisjes anders dan jongens en moeten er daarom aparte meisjesscholen zijn met een vrouwelijke sfeer en minder competitie? Kletskoek! Nergens bestaat zoveel concurrentie, pesterij, geweld ook, als op meisjesscholen. Die scholen houden de seksuele discriminatie juist in stand.
Neem de evolutionaire verklaring dat mannen vroeger samen een mammoet te lijf gingen terwijl de vrouwtjes thuis in de grot met de kindertjes zaten te wachten. “Een mythe!” zeggen de schrijfsters, zich baserend op onderzoek waaruit zou blijken dat mannen en vrouwen in de oertijd juist veel meer als team samenwerkten en in feite dus veel gelijker waren. En mammoeten gingen ze al helemaal uit de weg.

Wie heeft gelijk?
Wie heeft er nu gelijk? Zijn mannen en vrouwen wezenlijk verschillend of zijn ze wezenlijk hetzelfde? Het antwoord op deze oeroude vraag is natuurlijk ‘allebei’. Het ligt eraan waar je het over hebt en wat je nastreeft. Niemand kan ontkennen dat er bij planten, dieren en mensen een verdeling in geslachten bestaat die samenhangt met de seksuele lust, voortplanting en gezinsvorming, en die dus in de evolutie opvallende en systematische verschillen heeft gevormd.
Maar ook kan niemand ontkennen dat de overeenkomsten tussen de geslachten heel groot zijn. Mensen hebben in wezen dezelfde samenstelling, organen, emoties, reacties op gebeurtenissen, beelden, angsten, vooroordelen, enzovoorts. In de dagelijkse omgang staat het geslacht ook niet zo op de voorgrond - althans niet bewust- en letten we veel meer op individuele verschillen.

Overeenkomst
Hoewel Barnett en Rivers geweldig en overtuigend tekeer gaan tegen de bestsellerschrijvers van het verschil zoals Gilligan, Gray, Tannen, en anderen, streven zij in feite hetzelfde na als hun tegenstanders, namelijk een verbetering van persoonlijke ontplooiing, relaties en huwelijken, de verdeling van werk en de opvoeding van kinderen.
Net als hun tegenstanders zijn de voorbeelden in dit boek uit het leven gegrepen. De jonge vrouw uit het eerste hoofdstuk zit ongelukkig thuis terwijl ze een geweldige baan zou kunnen hebben. Die baan heeft ze afgewezen omdat ze ervan overtuigd is geraakt dat haar natuurlijke plaats het huishouden is. “Dat is wat er gebeurt”, zeggen de schrijfsters, “als mensen de super-darwinisten geloven, die overdreven veel gewicht toekennen aan het verschil tussen de geslachten, terwijl dat maar een heel klein onderdeeltje is van de werkelijke problematiek, namelijk sociale ongelijkheid, opvoeding, wetgeving en verkeerde ideeën”.

En zo is de oude cirkel weer rond. De ene partij benadrukt de natuur, de andere de cultuur. Maar beide partijen blijven binnen het raamwerk van de gegeven seksuele structuur. Beide beperken zich tot ‘mannen’ en ‘vrouwen’, mensen tussen de dertig en de veertig met een monogame 'relatie' en een paar (potentiële) kinderen.
En net als hun tegenstanders op het theoretische vlak en net als het overgrote merendeel van de tijdschriften en populaire boeken, willen Barnett en Rivers huwelijksproblemen verhelpen, relaties eerlijker maken, kinderen beter opvoeden, en de maatschappij rechtvaardiger maken. Dat lukt steeds weer niet, maar het houdt de discussie wel gaande.

Rosalind Barnett en Caryl Rivers, Bij gelijke Geschiktheid, Waarom mannen en vrouwen hetzelfde zijn, Archipel, 2005

Dik Brummel

Zie ook:
seksuele informatie > problemen bij het vrijen > vraag van de maand > hoe kan ik zo tegenstrijdig zijn?

home | seksuele informatie | seks & samenleving | opinie | direct hulp | de nieuwe sekstant | over de nvsh | zoek

sitemap | contact | steun de nvsh | adverteren | vacatures