sitemap | zoek
english | français | español
deutsch | русский
 

home > seksuele informatie > problemen bij het vrijen > pijn bij het vrijen > dispareunie

Pijn

 

Dispareunie

Koos Slob

Seksuoloog Prof. Dr. Koos Slob

Dr. Koos Slob

Seksuologen denken bij dispareunie meestal aan de als onaangenaam ervaren pijn aan de geslachtsorganen of bij de geslachtsgemeenschap.

Ik laat sado-masochisme (het ondergaan of toebrengen van vastbinden, pijn of vernedering), seksuologisch ook een interessant fenomeen, buiten beschouwing. Bij SM is pijn juist een essentieel onderdeel voor het seksueel opgewonden worden.
Ook bespreek ik niet de chronische gewrichtspijnen (reuma, artrose), rugpijn, hoofdpijn en andere chronische pijnen, die over het algemeen een negatief effect hebben op het genieten van seks, hoewel ook daar met hulp en advies vaak heel wat te verbeteren valt.

Basisvoorwaarden
Algemeen kan men stellen dat om pijnloos te vrijen, vooral als daarbij coïtus plaatsvindt, aan een aantal basisvoorwaarden voldaan moet zijn.
Allereerst moet men zin hebben en voldoende seksueel opgewonden zijn, met daarbij behorende lubricatie bij de vrouw (al dan niet met behulp van een glijmiddel) en een voldoende erectie bij de man (al dan niet met een erectiepil).
Vervolgens is het van belang dat de bekkenbodemspieren ontspannen zijn, dat de coïtustechniek adequaat is en dat er geen structuren zijn die pijn doen.

Seksuele pijnklachten
Bij vrouwen is dispareunie, oftewel pijnlijke gemeenschap, een veelgehoorde klacht, maar ook bij mannen komt deze klacht voor. Pijn aan de geslachtsorganen bij seksuele activiteit kan in een veel gevallen een lichamelijke oorzaak hebben. Daarom moet bij deze klacht altijd genitaal onderzoek plaatsvinden.
Dat laat onverlet dat eerst een goede anamnese moet worden afgenomen om precies te achterhalen wat de pijnklacht is. Want zoals met zoveel seksuele problematiek is ook bij seksuele pijn vaak sprake van een combinatie van factoren. Of zoals men wel zegt: zowel 'psychologische' als 'lichamelijke' factoren spelen een rol.
De 'lichamelijke' oorzaken van seksuele pijn worden veelal geclassificeerd naar de plek waar de pijn gevoeld wordt, of naar de fase van de seksuele responscyclus waarin ze zich voordoen.

Pijn rond de vagina-ingang
Sterk aangespannen bekkenbodemspieren kunnen bij een poging tot coïtus pijn veroorzaken. Bij dit aanspannen van de bekkenbodemspieren kunnen de volgende zaken een rol spelen:

Pijn in de vagina
Ontsteking van de plasbuis (urethritis) of van de blaas (cystitis) kunnen pijn aan begin of in het midden van de vagina veroorzaken.
Een te korte of te nauwe vagina na operatie of bestraling zal pijn veroorzaken.
Na de menopauze wordt het slijmvlies van de vagina dunner, en kan sneller beschadigd worden. Ook de lubricatie wordt veelal minder.
De pijn kan ook dieper in de vagina optreden, als gevolg van ontsteking in het kleine bekken (=PID, Pelvic Inflammatory Disease), of ontsteking van het baarmoederslijmvlies (endometritis), maar er zijn nog veel meer mogelijke oorzaken.
Het is belangrijk om deze pijn altijd te laten onderzoeken.

Bij de man

Meestal betreft het pijn aan het uitwendig genitaal als gevolg van infecties van eikel en voorhuid, meestal veroorzaakt door schimmel (Candida), soms door huidbacterieën.
Ook kan er sprake zijn van voorhuidvernauwing (= phimosis). De voorhuid is dan nauw en stug. Er zit geen rek meer in, meestal na een eerdere ontsteking.
Phimosis vereist in zeer veel gevallen chirurgisch ingrijpen: meestal een besnijdenis waarbij de voorhuid wordt verwijderd.
Soms is het ontbloten van de eikel tijdens een erectie pijnlijk als gevolg van een kort toompje (het spiertje waarmee de voorhuid aan de schacht van de penis vastzit). Bij coïtuspogingen of masturbatie kan dit scheuren, met soms fors (maar ongevaarlijk) bloedverlies. Na genezen van het wondje is het probleem veelal uit de wereld. Een kort toompje kan ook poliklinisch behandeld worden.

Wat te doen?
Bij pijnklachten moet betrekkelijk snel een lichamelijk onderzoek gedaan worden. Daarbij let de arts op het anatomische beeld, maar ook op hoe bijvoorbeeld de man reageert op het verzoek zelf zijn eikel te ontbloten, of hoe de vrouw reageert bij speculumonderzoek.
Infecties worden behandeld met antibiotica of antimycotica (tegen schimmels).
Andere problemen moeten verholpen worden door chirurgisch ingrijpen.
Bij dit laatste maakt de arts een zorgvuldige afweging en houdt rekening met de angst van de desbetreffende man of vrouw. De vuistregel dient te zijn: vooral niet te snel grijpen naar de scalpel!
Psychosociale factoren
Met de opsomming van allerlei lichamelijke oorzaken dienen we de psychosociale kant niet uit het oog te verliezen.
Belangrijk is hoe man en vrouw zijn opgegroeid, of er in de jeugd traumatische ervaringen zijn geweest die een mogelijke rol kunnen spelen bij het optreden van seksuele pijnklachten in volwassenheid. Maar ook een sterk seks-onderdrukkend opgroei-milieu kan hierbij een rol spelen.
Het mag duidelijk zijn dat in zulke gevallen psychoseksuele therapie de aangewezen behandeling is.
Factoren in de relatie kunnen ook
een essentiële rol spelen:

Ook deze relationele factoren dienen behandeld te worden, meestal is dan ook therapeutische begeleiding onontbeerlijk.

Een suggestie tot slot
Seksuele pijnklachten komen waarschijnlijk veel meer voor dan we denken, en het verpest dus het seksueel plezier van ontzettend veel mensen.
Mijn advies is: blijf niet doormodderen, zoek hulp en advies (bijvoorbeeld bij de huisarts) en ga er wat aan doen. Want ook voor seksuele pijn geldt: er is vrijwel altijd wat aan te doen.

Zie ook:
seksuele informatie > problemen > Pijn bij het vrijen

 

home | seksuele informatie | seks & samenleving | opinie | direct hulp | de nieuwe sekstant | over de nvsh | zoek

sitemap | contact | steun de nvsh | adverteren | vacatures