sitemap | zoek
english | français | español
deutsch | русский
 
 

home > de nieuwe sekstant > jaargang 2003 > abortusboot voor autonomie

Abortusboot voor autonomie

Abortusboot; Rebecca Gomperts

Rebecca Gomperts van
Women on Waves

Mieke van der Valk

Rebecca Gomperts, de initiatiefnemer van Stichting Women on Waves, is net terug van een zeereis naar Polen met de 'abortusboot'. Een schip met daarop een mobiele abortuskliniek. In Polen is het uitvoeren van een abortus opnieuw strafbaar gesteld, na een periode van legalisering. Eerder voer Women on Waves naar Ierland, waar abortus ook strafbaar is.

Hoe is het idee ontstaan om met een varende abortuskliniek landen aan te doen waar abortus illegaal is?
Het idee is ontstaan in 1997 toen ik was begonnen met mijn opleiding voor abortusarts. In dat jaar voer ik ook mee op een boot van Greenpeace, langs de kust van Zuid-Amerika. Tot mijn ontsteltenis bleek dat in de meeste landen daar abortus illegaal is. De verhalen van vrouwen en artsen over abortus waren verontrustend. Veel vrouwen komen na allerlei omzwervingen in handen van ondeskundigen terecht. Hierdoor ontstaan vaak medische complicaties. Vrouwen die ongewenst zwanger zijn worden heel kwetsbaar in een situatie dat abortus illegaal is. Niet alleen komt hun gezondheid in gevaar en voelen zij zich vaak schuldig, zij worden ook nog eens gecriminaliseerd. Terug op het Greenpeace-schip hebben we met elkaar over deze verhalen gesproken. Zo kwamen we erop dat op een Nederlands schip Nederlands recht geldt, ook in internationale wateren. Vanaf een schip kun je dus hulp geven die in het land zelf verboden is.
In Nederland ben ik me gaan verdiepen in scheepvaartrecht, internationale abortuswetgeving en gezondheidscijfers. Dat was voor mij een nog grotere schok. Wereldwijd vinden van de 54 miljoen abortussen per jaar, er 20 miljoen plaats onder onveilige omstandigheden. Volgens de World Health Organisation sterven daardoor 80.000 vrouwen per jaar, maar ik denk dat dat een optimistische schatting is. Bovendien zijn er ook nog de complicaties, zoals onvruchtbaarheid of blijvende buikklachten. Maar zelfs al zou daar geen sprake van zijn, dan nog vind ik het onvoorstelbaar dat er landen zijn waar vrouwen gedwongen worden een kind op de wereld te zetten dat zij niet willen.

Was het lastig om voor dit idee de financiering en andere middelen te vinden?
Ik had nog nooit zoiets ondernomen dus ik ben voor advies naar Mamma Cash gegaan, een vrouwenorganisatie die helpt bij het starten van projecten. Zij hebben mij in contact gebracht met vrouwenorganisaties in andere landen, zodat wij daarmee konden samenwerken.
De periode van uitzoeken, contacten leggen en lobbyen heeft zo'n anderhalf jaar geduurd. Het idee kwam in 1999 een journalist ter ore. Die heeft er een artikel over geschreven en toen kwam de publiciteit op gang. Naast steunbetuigingen en kritiek, ook in de internationale media, heeft die publiciteit toch voor het nodige geld gezorgd. Van een anonieme donor bijvoorbeeld, en de mobiele kliniek is met geld van de Mondriaan Stichting ontworpen door kunstenaar Joep van Lieshout. In een half jaar tijd heb ik toen genoeg fondsen kunnen werven voor de reis naar Ierland in 2001.

De Nederlandse Inspectie voor de Gezondheidszorg maakte bezwaar tegen de reis en het feit dat op het schip abortussen zouden worden uitgevoerd. Hoe staat dat er nu voor?
Drie maanden voordat wij wilden vertrekken hebben wij een aanvraag ingediend. Dat is inderdaad wat kort dag maar het was nu eenmaal niet anders. De Inspectie maakte bezwaar omdat zij de mobiele kliniek niet konden inspecteren. De behandelkamer was namelijk pas drie weken voor we vertrokken klaar. We konden dus in Ierland de abortuspil niet verstrekken, wat heel jammer was, want de hulpvraag was groot. We hebben het met informatieverstrekking over bijvoorbeeld klinieken in Engeland moeten doen. Na allerlei juridisch getouwtrek hebben wij uiteindelijk toestemming gekregen om overtijdbehandelingen uit te voeren en abortuspillen te verstrekken. Maar wij willen een vergunning voor alle behandelingen in de eerste drie maanden van de zwangerschap. Daarover dient deze herfst een rechtzaak. In de kliniek zijn alle voorzieningen aanwezig om dat veilig te doen.

Wat merk je verder van de rol van de politiek?
Bijna alles rond abortus draait om politiek. De vijf dagen bedenktijd die we hier in Nederland kennen zijn op het laatste moment door het CDA in de abortuswetgeving opgenomen, terwijl dat echt onzin is. Vrouwen kunnen zelf wel bepalen hoeveel bedenktijd zij nodig hebben. In Polen was abortus tien jaar geleden nog legaal, maar president Lech Walesa was met de steun van de katholieke kerk aan de macht gekomen en abortus werd daarom in 1993 verboden. Nu krijgen we in Nederland een 'evaluatie' van de abortuswetgeving, en ik zie al aankomen dat de christelijke partijen er alles aan gaan doen om ons door middel van een nieuw wetsvoorstel een verbod op te leggen. Het is een beangstigend vooruitzicht. Vrouwenrechten zijn altijd de eerste rechten die in het politieke spel van geven en nemen sneuvelen. Ik ben daarom wel blij met de openlijke steunbetuiging van PvdA, D66, VVD, SP en Groen Links.

Abortusboot van Women on Waves vertrekt uit Den HelderNu heb je, ook in Nederland, te maken gehad met afkeurende berichtgeving in de media. Zou je het liefst zonder al die aandacht werken?
Het is niet altijd even soepel gelopen. Wij zijn maar een hele kleine organisatie, zonder ervaring met de media. Misschien voelden journalisten zich niet goed bediend.
Ik heb verder de indruk dat journalisten elkaar soms napraten. Als een journalist een negatieve toon kiest, doen de anderen dat na. In sommige artikelen stonden ook gewoon fouten. Maar desondanks, zonder publiciteit is dit project niet goed mogelijk. We moeten het daar voor een belangrijk deel juist van hebben.
In de landen waar abortus verboden is heb je meestal een heel sterke anti-abortuslobby. Zij bepalen de berichtgeving.
Toen we in Polen aankwamen was dat duidelijk te merken. De bisschop was tegen, de partij Polish League of Families kwam ons met eieren en verf bekogelen en haalde alle kranten. Allemaal mannen trouwens.
Na een week veranderde dat. De berichtgeving werd genuanceerder en een paar dagen voor we wegvoeren zag ik een documentaire die eindigde met de tekst 'het schip vaart weer weg, maar de vrouwen van Polen blijven met het probleem zitten'.
In Ierland is op ons schip een pro-abortus artsenorganisatie opgericht. Dat was voor onze komst onvoorstelbaar.
Vlak na ons bezoek werd er een referendum gehouden over een strengere abortuswetgeving, met langere gevangenisstraffen. Met twee procent verschil heeft dat voorstel het niet gehaald.
Ik denk dat ons bezoek en de publieke discussie die dat heeft losgemaakt daar toch invloed op heeft gehad.

Wat vind je het belangrijkste van je werk?
Dat je bij vrouwen de schaamte wegneemt, dat je ze gerust kunt stellen. Het is een heel praktisch vak met een enorme psychologische kant eraan. Je moet in heel korte tijd een vertrouwensrelatie opbouwen. Dat is lastig maar waardevol als het lukt.
De meeste patiënten, dat is 95 procent, zijn opgelucht. Dat komt omdat ze echt niet zwanger willen zijn. Daar gaat de hele abortusproblematiek over, over de autonomie van de vrouw. Vrouwen moeten serieus genomen worden en zelf kunnen beslissen. Als ik zelf tegen abortus ben dan betekent dat niet dat ik dat ook voor een ander mag beslissen.
Autonomie en het zelfbeschikkingsrecht zijn fundamentele menselijke waarden. Om pragmatische redenen gebruik ik soms als argument voor legalisering van abortus: vrouwen doen het toch, dat is in de praktijk gebleken en je brengt door een verbod alleen maar hun gezondheid in gevaar. Maar voor mij persoonlijk is het autonomie-argument het belangrijkst.

Stichting Women on Waves zoekt donateurs voor de financiering van volgende reizen en enthousiaste vrijwilligers, zoals juristen internationaal recht, mensen die bijvoorbeeld Spaans, Portugees of Pools kunnen vertalen, of kunnen helpen met de website en administratie.

www.womenonwaves.org
Giro 3316 Amsterdam

 

home | seksuele informatie | seks & samenleving | opinie | direct hulp | de nieuwe sekstant | over de nvsh | zoek

sitemap | contact | steun de nvsh | adverteren | vacatures