malthusendevoedselcrisis

Robert Malthus, die in zijn Opstel over Bevolking in 1798 had gezegd dat bevolking uiteindelijk veel harder groeit dan het voedsel, raakte door de groene revolutie (intensieve landbouw en veeteelt) van na de Tweede Wereldoorlog in het vergeethoekje.
Voedsel was geen probleem van overbevolking, zei men, maar van distributie. Er kon genoeg eten en drinken geproduceerd worden voor de hele wereld en voor de eeuwigheid.

 

Nu, een halve eeuw later, blijkt er in de wereld, na alle hongersnoden die we al hebben mogen meemaken, een wereldwijde voedselcrisis te kunnen optreden: rijst is in één jaar tijd 31 procent duurder geworden, soja 87 procent en tarwe 130 procent. De gemiddelde prijs in de wereld voor voedsel is sinds het midden van 2007 met zo’n 40 procent gestegen.

 

Op verschillende plaatsen zijn demonstraties geweest van wanhopige en woedende mensen. De Verenigde Naties heeft gewaarschuwd dat de stijging van de voedselprijs leidt tot toenemende politieke instabiliteit. En dan heeft hij het nog niet over water en brandstof, waarvan de prijs ook als een raket omhoog gaat. Volgens de Wereldbank zijn de stijgende voedselprijzen het gevolg van schaarse landbouwgrond. En dat komt weer door de druk om die grond te gebruiken voor de productie van biobrandstof, door de toenemende consumptie van vlees en melkproducten (waarvoor meer grond nodig is), door slechte oogsten door droogte en overstromingen die het gevolg zijn van klimaatverandering.

 

Deze opsomming is nu precies wat er mis is met het denken en dus de berichtgeving over het wereldvoedselprobleem. Bevolkingsgroei wordt meestal als een van de oorzaken van de voedselcrisis genoemd, maar vervolgens heeft men het daar niet meer over. Men ziet bevolkingsgroei kennelijk als een onveranderlijk gegeven waar niemand verder iets aan kan doen. Men heeft het liever over verschijnselen waar de mens ‘schuld’ aan heeft. En zo lijkt het net alsof klimaatverandering oorzaak is van de voedselcrisis, terwijl zowel de klimaatverandering als de voedselcrisis natuurlijk uiteindelijk veroorzaakt worden door de omvang van de bevolking. Wordt het geen tijd om Malthus in ere te herstellen?

 

Dik Brummel

 

Boek bestellen?

Thomas Robert Malthus, Over Bevolking, NVSH 2009, isbn 978-90-6050-096-5
Te bestellen bij de boekhandel, bij bol.com, of bij de NVSH (info@nvsh.nl).

 

Deel dit artikel